TOUCH MOVE

Umaga na pala. Lumipas ang magdamag nang hindi ko namamalayan habang nag-iisip kung paano nga baa ng gagawin kong panimula. Pinupuno ng salitang paano ang aking isipan ngunit walang salita o pahayag na tugon dito ang hinayaang pumasok ng tulala kong isipan.

Paano? Mahina kong bigkas na nasundan ng isang buntong hininga. Tumagilid ako. Humarap ako sa kanya. Mahimbing pa din ang kanyang tulog kaya kahit gusto ko siya haplusin o yakapin ay hindi ko magawa sa takot na maistorbo siya sa kanyang mahimbing na paglalakbay sa mundo ng panaginip.

Ilang araw ko na din hindi napapaginipan ang aking paboritong senaryo; ako, siya at isang batang munti na nahawak sa aming mga kamay. Ang sarap pakinggan ang kanyang munting halakhak at tinig. At sa pagmulat ng aking mga mata ay nakangiti akong bubungad sa mundo at masayang ikukuwento sa kanya na muli ay naulit ang isang napakagandang panaginip.

Ilang buwan na din pala kaming hindi nagkukwentuhan sa higaan: bago matulog at sa pagkagising. Sa lumipas na tatlong taon ay nakasanayan na naming sulitin ang pagkakataong ito dahil ito lamang ang aming pagkakataon magkasama sa bawat araw na lumipas. Mahal ko kasi ang aking trabaho kaya lubusan kong tinutukan ito at nalilimutan ang halaga ng pag-uwi ng maaga. Nalimutan ko na din na mayroong naghihintay sa akin.

“Bakit hindi mo ko ginising?” Wika niya kasabay ng paghaplos sa aking mga pisngi. Hindi ko 111namalayan na gising na pala siya. “Kanina ka pa ba gising?”

Ngumiti lang ako. Bumangon na ako pero pinigil ako ng pag-ikot ng aking paningin.

“Mahal, bakit?” Nag-aalalang sambit niya. “Ako na maghahanda ng almusal. Pahinga ka muna diyan.”

Ngumiti na lamang ako at tumango. Tinignan ko na lamang siyang tumayo mula sa aming higaan at lumabas sa pintong hindi na kinakailangang isara. Ang ganda ng kanyang gising at sino ba ako para sirain ito.

“Mahal ubos na pala yung supplies natin.” Wika niya sa pagitan ng pagsubo ng kanyang inihandang almusal. “Gusto ko din sanang manood ng sine eh. Parang ang tagal na kasi ng huli, ‘di ba?”

“Sige.” Tipid kong tugon.

Ngumiti lamang siya at tinuloy nya ang pagkain. Mukhang excited na siya. Gusto ko din sanang maging masaya at manabik sa aming gagawing pagdedate pero hindi ko kaya.

“Mayroon pa ba tayong hindi nabili?” Masaya ang tinig niyang wika. “Mahal, pagkatapos natin magbayad ay dalhin muna natin ito sa sasakyan at saka tayo manood ng sine.”

Tango lang ang aking tugon.

“Bakit ang tahimik mo, Mahal?” Nag-aalala niyang wika. Masama pa din ba pakiramdam mo? Baka malapit na kaya ganyan ka ngayon. Teka, kukuha ako ng feminine napkins in case na kailangan mo sa mga susunod na araw.”

“Huwag na.” Nanginginig ang aking tinig sa pagwika ng mumunting tugon. Napayuko na lamang ako at pumatak na ang mga luha mula sa aking mga mata. “Hindi ko na kailangan nyan sa ngayon.”

Natahimik kami pareho. Nagbayad ng pinamili. Dumiretso sa kotse. Umupo ako sa aking kinasanayang puwesto at siya ay abala pa din sa pagkakarga ng mga pinamiling halos lahat ay ang aking gusto. Sumakay siya at naupo. Hindi ko mapigilan ang pagluha. Tila ako ay napipi sa aking kinauupuan. Gusto kong gumalaw pero parang naparalisa na ang aking buong katawan.

“Mahal, huwag ka ng umiyak.” Garalgal na kanyang tinig. “Alam ko naman na ako ang mayroong problema.”

Sa wakas ay nagawa kong igalaw ang aking katawan. Napalingon ako sa kanya at nakangiti siya habang lumuluha.

“Hindi ka galit?”

“Paano ko naman magagawang magalit sa taong mahal ko?” Niyakap niya ako ng mahigpit.

“Patawad, hindi ko dapat…” Hindi ko na natapos ang aking sasabihin. Hindi ko na kayang magsalita at ilahad ang aking mga bakit.

“Huwag ka nang umiyak. Ako ang nagkulang…” Nakangiti pa din siya pero bakas pa din ang luha niya sa mga mata. “Sana lalaki siya pero okay lang din naman kung babae.”

Pinaandar na niya ang sasakyan. Kuwento siya ng kuwento kasabay ng maingat na pagmamaneho. Nasasabik na siya sa pagdating ng munting anghel sa aming tahimik na tahanan.

LATE NOTICE

Sabado.

Tulad ng mga nakaraang linggo sa loob ng limang taong lumipas ay ito na ang aking nakasanayan, gigising ako at iiwanang nakahiga sa aming higaan si Jaime na bakas pa din ang bigat ng nagdaang limang araw. Sa kanyang paggising ay handa na ang aking nilutong almusal. At habang naghihintay ng takdang oras ng kanyang paggising, sinimulan ko na din linisin ang aming tahanang tanging alikabok lamang ang nawawalisan at napupunasan. 

“Ali, bakit hindi mo ko ginising agad?” Pupungas-pungas na bati sa akin ng aking asawa. “Para sana sabay tayong nagluto ng almusal.”

“Para kasing pagod na pagod ka mula sa trabaho eh…” Wika ko habang nagsasalin ng kanyang kape na kanina ko pa maingat na inihanda. “Ito na kape mo.”

“Salamat, Ali.” Nakangiting wika ni Jaime. “Tara na, kain na tayo. Ako na bahala sa mga hugasin para makaligo ka na pagkakain. Saan mo ba tayo pupunta ngayong araw na ito?”

“Pumunta na lamang tayo sa pinakamalapit na mall. May kailangan din kasi akong bilhin paper supplies.”

“Mag-grocery na din tayo.” 

“Uwi na lang din tayo agad. Medyo masama ang pakiramdam ko eh.”

Ito ang masayang senaryo ng aming buhay. Tuwing araw na ito ay nagsisilbing appointment naming para sa isa’t isa. Ang araw ng Sabado ay para sa aming dalawa.

Sa loob ng mahabang panahon, kahit walang listahan ay alam na naming ang kailangan naming bilhin. Alam na din naming ang mga lokasyon ng aming mga kailangan sa grocery ng sikat na mall na aming madalas puntahan. 

“Hindi ba kalagitnaan na nang buwan ngayon?” Naglalakad na wika ni Jaime habang tulak-tulak ang push cart na puno ng aming gagamitin sa loob ng isang linggo. “Kailangan mo na ito.”

Dumiretso siya patungo sa section ng mga feminine napkins. Dinampot niya ang brand at klase na madalas alam niyang aking ginagamit. Tumingin ako sa kanyang mga mata. Wala na ang bakas ng lungkot tuwing susubukan naming alamin kung an gaming munting tahanan ay madadagdagan na ng munting tinig mula sa aming tunay na pagmamahalan. Mukhang sanay na siya.

“Huwag na tayong bumili niyan.” Seryosong wika ko.

Napatingin siya sa akin ng buong pagtataka. 

“Hindi ko na kailangan nyan…” Ngumiti ako sabay pagpatak ng mga luha mula sa aking mga mata.

Si Jaime naman ay lumuha din at niyakap ako ng napakahigpit sa kalagitnaan ng mundong tila kami na lang ang natira. 

ASPEKTO NG PANDIWA

Mahal kita…Noon pa…

Simula pa ung una kitang makilala…

Ngunit mas matimbang ang mga salitang…

Ingat ka na minsang nagkakasabay pa…

Minahal kita…Noon pa…

Lalo na noong lagi na kitang nakakasama…

Tawanang pumupuno sa ating oras…

Mga usapang tayo lang ang nakauunawa…

Minamahal kita… Noon pa…

Lalo na ngayong aking nadarama

Ang tamis ng iyong matabang na presensya

At umaasang lilipas ang panahong kapiling ka.

Mamahalin pa din kita… tulad noong una…

Lalo na ngayong gusto namang sumaya…

Ngunit sisiguraduhing sa piling mo na…

Upang hanggang sa huli’y maalagaan din kita.

AKTIBO NGAYON

Buntong hininga sa pagsilay ng luntiang ilaw
Maganda umaga...
Magandang tanghali...
Magandang gabi...
Mga pagbating tila kay dali,
Ngunit  ang pagtipa ay hindi mawari.

Buntong hininga sa pagsilay ng luntiang ilaw
Kamusta ang araw mo?
Kumain ka na ba?
Saan ka na?
Nakauwi ka na ba?
Mababaw man pero puno ng pag-alala,
Ngunit baka ikaw ay maabala.

Buntong hininga sa pagsilay ng luntiang ilaw
Kasing lalim ng piping pag-aalala
Nanabik na ikaw ay mauna,
Maunang tumipa ng mga letra.
Puso ko'y mananabik sa pagsayaw ng tatlong tuldok.
Susundan ng nakapanapanabik na tunog.
Hatid ay ngiting nagmantsa sa aking sistema
Ngunit hanggang ngayon ay wala pa.

Ako ay patuloy na aasa,
Maghihintay na ikaw ay makaalala.
At kapag hindi ko na kinaya,
Iisipin na lamang kita sa tuwina. 

BALIK SA SIMULA

Nakagapos sa mahigpit na laso

Nakapuntirya na ang mapait na palaso

At tapusin ang pusong umaasa

Sa kailanman ay walang tamis na matatamasa

Mistulang mangmang sa mundong puno ng mali

Anumang talino ay pipiliing ikubli

Na mali na manabik at maghintay

Sa kanya na wala ka naman saysay

Sasabog na kahit anong pigil

Sinisigawan na ang sarili upang tumigil

Tanging nagawa tumulala

Ang ulan ay hinayang kumawala

K.W.I. (Kaibigang Walang Iwanan)

Hapon. 

Dali-daling pumasok sa kanyang bahay si Via dahil nasasabik na siya sa kanyang kaibigan na laging naghihintay sa kanyang pag-uwi.

Simula noong nagtrabaho siya ay humiwalay na siya sa kanyang magulang. Sinimulan na nya harapin ang tunay na mundo. Mahirap sa umpisa pero kinaya niya sa paglipas ng panahon. At narito nga siya at masasabik sa bawat pagtatapos ng araw.

"Kamusta ka na? Parang ang haba ng araw na ito. Hindi ka ba nainip? Kanina ko pa nga gusto umuwi eh." Masayang wika niya habang patuloy sa ginagawang paghahanda ng kanyang pagkain. "Na-approve yung propossal ko kanina. Buti na lang talaga naisip mo iyon."

Kakain na. Sa parehong upuan pa din siya naupo. Sa pwesto na kanyang kinasanayan. Dahan-dahan niyang dinadama ang lasa ng ulam na kanyang pinagsikapan.

"Sarap ko na magluto ano? Buti na lang may youtube tutorials." Nakangiti pa ding wika ni Via.

Natapos siyang kumain. Nilamon ng katahimikan ang kanyang bahay. Tanging lagaslas lamang ng tubig ang maririnig. Natapos siya sa gawain at umupo muli sa kanyang paboritong puwesto.

Pero tao pa din si Via. Sumanib na muli sa kanyang sistema ang katotohanan. Damang-dama niya ang lupit ng mundo. Dama niya ang mapagsarhan ng pusong nais umunawa.

"Via, okay ka pa naman, hindi ba?" Wika niya sabay agos ng luha sabay ng pagtango. "Kaya mo pa rin naman maging masaya, hindi ba?"

• 
  

Nag-iisa si Via at tanging nagawa na lamang niya ay tignan ang kanyang kaibigan nasa kanyang harapan.

PROJECT LUBID

Tulala sa kanyang paboritong sulok ng silid-aralan. Tila walang nakakapansin sa kanyang presensya. Madadama lamang na naroon siya sa bawat pagbuntong hininga. Panibagong araw nga ang dumating pero parang wala namang bagong damdamin para sa kanya.

"Aya, tapos na ba yung project natin." May pag-aalala sa tinig ni Mia. "Mamaya na kasi iyon, hindi ba?"

Tumunghay ng kaunti mula sa pagkakauko sa kanyang upuan si Aya. "Natapos ko na." Walang emosyong ang boses noong siya ay nagwika pero may ngiti sa kanyang labi.

Masayang lumayo si Mia. Bumalik muli sa kanyang upuan at nawala sa kanyang anyo ang bahid ng pag-aalala. At naiwan pa din si Aya sa kanyang sulok.

Lumilipas ang oras na naroon lamang siya. Kasama ng musika ay isinasara niya ang kanyang mundo mula sa mga halakahakang hindi niya mahanapan ng sinseridad. Sinasara nya ang kanyang mundo mula sa nakakabibinging pag-uusap na nakikita nya sa mukha ng kanyang mga kamag-aral.

Sa wakas at natapos na ang araw na mukhang uulitin niyang muli bukas.

"Aya, ito yung lubid para sa project natin." Patakbong abot ni Allen at mabilis din lumayo.

Naiwang nakatitig si Aya sa lubid sa kanyang kamay. Parang may nakita siyang liwanag mula rito. Nakadama siya ng pag-asa na may kalayaang naghihintay sa kanya dahil dito.

"Sayang yung lubid. Pangproject to eh." Wika niya kasunod ng isang malalim na buntong hininga.

Nagsimula nang humakbang si Aya pauwi. Ihahanda nya muli ang sarili sa uuliting kaganapan kinabukasan.

Kung Puwede Lang Sana

Sa pagmulat ng aking mga mata

Ay ikaw ang agad nais na makita

Kasama ang iyong mga ngiti sa umaga

Masaya yun di ba?

At kung sa pagmulat man ay manimdim

Mapanglaw man ang paningin

Ang tinig mo ang hahalina

Masaya yun di ba?

Mainit na kapeng pagsasaluhan

Tinapay man o sopas na pinaghirapan

Susuliting tuwina na magkasama

Masaya yun di ba?

Bawat araw ay hiwalay ng landas

Pero may kamustahan oras-oras

At may dahilan sumaya dahil uwian na

Masaya yun di ba?

Ilang oras muli ang hihintayin

Sa pag-alala sa iyo'y oras ay papatayin

At nasasabik na ikaw ay yakapin

Masaya yun di ba?

Sa iyong pagdating ay kakalingain

Mga bagay na maaari ko ng gawin

Nakahahalina sa aking pusong piniling mahalin

Masaya yun di ba?

Lumipas ang araw at pagod na ang lahat

Ngunit ang dahilan ngumiti ay higit pa sa sapat

Magkayakap na hihimbing at mata ay ilalapat

Masaya yun di ba?

Pero wala ng hihigit pang saya

Kung ang lahat ay maging katotohanan na

Na sa bawat umaga ay ikaw ang aking masilayan

At dumilim man ay wala nang hiwalayan.

WIN-WIN

Nakatitig nanaman si Tina sa kanyang cellphone. Walang sawang iniistalk ang kanyang long time crush na si Alvin. Aabot na yata ng isang dekada silang magkakilala pero hanggang stalk lang sa facebook ang puwede nyang gawin.

Break na pala sila. Nakangiting bulong ni Tina sa sarili. Mukhang bumabalik ung pag-asa ko. I-chat ko na ba?

Pero tulad ng dati, naunahan nanaman ng hiya si Tina. Kahit nabibilang na kasi siya sa makabagong panahon na ang lahat ay instant na, may bahid pa din siya ng pagiging Maria Clara. Hindi niya kayang tularan ang ibang makabagong babae kahit confident naman siya sa halos lahat ng bagay. Kaya nga niya nakilala si Alvin dahil sa pagiging aktibo sa gawaing pampaaralan noong kolehiyo. Bakit nga ba dito pa sa aspektong ito nawalan ng confidence?

Hindi naman masasabing nahuhuli si Tina sa ibang kababaihan. May ganda rin naman siyang maipagmamalaki, ngunit kinulang nga lang sa tangkad. Height does matter talaga kasi ito ang naging dahilan kung bakit hindi siya naisasali sa anumang patimpalak ng pagandahan. Buti na lang may mga quizbee at iba pang patimpalak na magagamit ang katalinuhan, nakakuha pa din siya ng awards. At sa taglay niyang kagandahang kinulang man sa height at katalinuhang kayang manalo sa anumang debate ay hindi pa din siya napansin ng kanyang crush na si Alvin.

Biglang tumunog ang kanyang cellphone. Nag-wave si Alvin sa messenger.

“OMG! OMG! OMG!” Hawak-hawak niya ang kanyang cellphone malapit sa dibdib niya na kinakabog habang natalon sa ibabaw ng kanyang kama. “Nagta-type na siya.”

Nakakapanabik naman panoorin ang tatlong tuldok na senyales na nagsisismula na siyang magtipa ng kanyang nais sabihin sa akin.

Ano kaya sasabihin niya? Bakit ang tagal? Bakit kaya siya nagchat?

“Tina, nagtitinda ka pa din ba noong stufftoy bouquet? Nakita ko kasi sa post mo noong nakaraan. May available ka bang Pooh? Favorite n’ya kasi yun.” Mensahe ni Alvin.

Gumuho ang mundo niyang punong-puno ng kilig.

“Oorder lang pala siya kaya nga ako napansin at para pa sa kanyang ex-girlfriend. Iniistalk niya din pala profile ko pero para lamang makita ang paninda ko.” Nakasimangot niyang wika habang nakatingin sa kisame. “Hayaan ko na nga, at least tumubo ako.”

“Ah… Oo, mayroon pa ko pa din akong tindang ganoon. Made to order po. Need po ng downpayment to process.” Tugon niya sa kanyang mensahe.

“Ah ganoon ba? I-send ko na din iba kong gustong orderin. Paano ko ibibigay yung downpayment ko?

“Meet up na lang.”

Napangiti na lamang si Tina kasi mdami pala gusto orderin si Alvin.

“Buti na lang online seller ako.” Natatawang sambit niya habang kinukwenta ang napiling items ni Alvin mula sa kanyang naka-post na paninda.

“Kailan meet-up?” Pahabol na mensahe ni Alvin.

At kinilig nanaman ang puso ni Tina habang natugon sa mensahe ni Alvin. Makikita niya kasi ito not once but twice. Puwede naman kasing walang downpayment pero para kay Alvin ay mayroon.

-          Enero 04, 2019 (3 of 365)

SILENT MODE

Ang lahat ay abala. Ang aking nanay ay hindi mapakali sa kusina kung alin ang uunahin: pulutan ba ni tatay o ang all-time-favorite spaghetti ng aming bunsong kapatid. Ang aking mga pamangkin naman ay selfie ng selfie upang maipost sa social media kasabay ng pagbati sa lahat, personal man na kilala o hindi.

                Tawanan at walang humpay nap ag-uusap ang pumuno sa gabi. Abala ang lahat sa mahalaga man o hindi na bagay. Bakas sa kanilang mga labi ang tunay at ganap na kasiyahan. Sino nga bang hindi sasaya sa tuwing sasapit ang araw na ito na punong-puno ng pananabik?

                Kinulbit ako ni nanay at sinenyasan na oras na para kumain. Ilang oras na lamang pala ang hinihintay at sasapit na ang alas dose ng hatinggabi.

                Nagsimula na angmga palaro matapos ang masarap na kainan. Taon-taon naman ay ganito sa aming pamilya at tulad din ng mga lumipas na taon, ito ako at nakaupong nakamasid.

                Countdown na! Tumayo kaming lahat at nagsimula na silang pumalakpak kasabay ng pagbilang. Nagsiliparan na sa kalangitan ang magagandang ilaw kasabay ng inaantay na takdang oras.

                Gusto kong sumigaw ngunit hindi ko magawa dahil hindi ko din marinig ang aking paligid tulad ng dati. Nagbago na muli ang taon pero ako ay pipi at bingi pa din.

-          Enero 01, 2019 (1 of 365)

APPOINTMENT

“Ginabi ka ata.” Bati ni Celia sa kaibigan. “Kanina pa kita hinihintay eh.”

Dahan-dahan akong lumapit sa aking kaibigang na si Celia na suot ang kanyang paboritong kulay na damit. Araw-araw nakaitim si Celia pero hindi niya pa din nalimutan padampian ng pulang lipstick ang kanyang magagandang labi. Lutang pa rin ang ganda nito kahit walang ibang bahid na kolorete maliban sa lipstick. Si Celia ang tanging liwanag ko sa buhay kong madilim.

“Madami kasi akong dinalaw at sinundo ngayong araw na ito.” Wika ko sabay tago ng mga hawak kong papel.

“Ano ba ‘yan?” Nagmamaktol na wika ni Celia. “Kailan mo ba ako paglalaanan ng oras?”

Hindi ko maiwasang matawa sa kinilos ni Celia. Ang cute niya pa din sa kanyang paningin kahit nakasimangot na ito at tila nagtatampo. Ang ngiti ni Celia ang inaasam kong palaging makita tuwing sasapit ang wakas ng araw na lumipas, ang ngiting may bahid nang kalungkutan.

“Celia, hindi ko naman kasi kontrolado ang aking kailangan dalawin.”

“Ay, ganoon ba?” Tumingala si Celia. “Sabagay, hindi bongga kapag madaming kasabay.”

“Tama yan. Special ka sa akin kaya dapat solo mo ang araw na iyon.” Nakangiti kong wika.

Sa wakas, handa na ulit maghintay si Celia. Kung kailan siya muling magmamaktol ay hindi ko alam. Bahala na.

Si Celia na lamang ang tanging kong kaligayahan. Hindi din ako masaya sa aking ginawa. Sino ba ang magiging masaya kung nabuuhay ka lang para magdala ng kalungkutan sa lahat. At alam ko din na ang tunay na kaligayahan ni Celia ay nakasalalay din sa aking mga kamay.

“Baka naman puwede mo na ako mai-schedule bukas oh?” Nagpapacute na wika ni Celia.

                Tinalikuran ko si Celia. Ayaw kong makita ni Celia ang pagbabago ng aking ekspresyon ng mukha. At sasamantalahin na ko ito. Hindi nakatingin si Celia. Inilipat kong muli ang pangalan ni Celia sa pinakadulo ng hanay ng mga papel na aking hawak. Kung hanggang kailan ko ito kayang gawin ay bahala na. Gusto kong mabuhay si Celia at ngingiti hatid ng tunay na kaligayahan mula sa mga masasayang bagay sa kanyang paligid. At tanggap ko din sa aking puso na kailanman ay hindi maaaring ako ang maghahatid nito sa kanya dahil ako si Kamatayan at wala akong dahilan mahalin ng ninuman.

                Pero, okay lang naman maging makasarili paminsan-minsan.

 -Enero 02, 2019 (2 of 365)